RVG Nedir? Fosfor Plak ve Periapikal Film Farkı, Boyutları

Bilgi Bankası
15-11-2026 10:59
RVG Nedir? Fosfor Plak ve Periapikal Film Farkı, Boyutları

"RVG cihazı", "fosfor plak" ve "periapikal film nedir" aramaları, diş hekimliğinde ağız içi (intraoral) röntgen görüntüsünü kaydeden üç farklı alıcı (reseptör) türüyle ilgilidir: dijital sensör (halk arasında RVG), fosfor plak (PSP) ve geleneksel röntgen filmi. Bu yazıda bu alıcıların ne olduğu, nasıl çalıştığı, boyut numaraları, temel terimler, ilgili ISO standardı ve üretici talimatlarındaki hijyen notları özetlenmiştir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tedavi, teşhis, ürün veya marka önerisi içermez.

Kısa cevap

  • RVG nedir? RVG, "RadioVisioGraphy" adının kısaltmasıdır ve 1987'de tanıtılan ilk doğrudan dijital ağız içi röntgen sisteminin adıdır. Günümüzde Türkçede ağız içi dijital röntgen sensörleri için genel bir ad olarak da kullanılır.
  • Fosfor plak nedir? Röntgen ışınıyla gizli (latent) bir görüntü depolayan, ardından bir tarayıcıda okunarak dijital görüntüye dönüştürülen, yeniden kullanılabilir esnek bir plakadır.
  • Periapikal film nedir? Dişin kronunu, kök ucunu ve çevresindeki yapıları tek görüntüde gösteren periapikal çekimlerde kullanılan ağız içi röntgen filmidir; banyo (kimyasal işleme) gerektirir.
  • Boyutlar: Ağız içi film boyutları ISO 3665 standardında numaralarla (0, 1, 2, 3, 4…) tanımlanır; sensör ve fosfor plaklarda da benzer boy numaraları kullanılır.

Kısa tarihçe

Kaynaklara göre ilk doğrudan dijital ağız içi radyografi sistemi RadioVisioGraphy (RVG), 1987'de Cenevre'de düzenlenen ilk Avrupa diş ve çene-yüz radyolojisi toplantısında bir Fransız diş hekimi tarafından tanıtılmıştır. İlk RVG sistemi değiştirilebilir bir sintilasyon ekranı, fiber optik ve minyatür bir CCD (charge-coupled device) alıcıdan oluşuyordu. 1990'larda yeni CCD ve ardından CMOS sensörler piyasaya çıkmış, diş hekimliğine yönelik ilk fosfor plak sistemi ise 1994'te tanıtılmıştır.

Üç alıcı türü nasıl çalışır?

1. Dijital sensör (katı hal sensörü, "RVG")

Literatürde katı hal sensörleri "doğrudan dijital sistemler" olarak anılır. Sensörler genellikle CCD veya CMOS teknolojisi kullanır ve çoğunlukla röntgen ışınını ışığa çeviren bir sintilasyon katmanı içerir. Kablolu ya da kablosuz modelleri vardır; kablosuz sensörde sinyal radyo dalgasıyla bir alıcıya iletilir ve görüntü birkaç saniye içinde bilgisayar ekranında görünür. Bir derleme makalesi, CMOS sensörlerin "aktif piksel" teknolojisi kullandığını ve yük aktarımı ihtiyacını ortadan kaldırdığını belirtir.

2. Fosfor plak (PSP, depolayıcı fosfor plak)

Fosfor plak sistemleri literatürde "dolaylı dijital sistemler" olarak sınıflandırılır. Plak, polyester bir taban üzerine kaplanmış, europium ile aktive edilmiş baryum florohalojenür kristallerinden oluşan bir emülsiyon taşır. Röntgen fotonları plakta gizli bir görüntü oluşturur; tarayıcı plağı lazer ışınıyla tarar, depolanan enerji ışık olarak açığa çıkar ve dijital görüntüye dönüştürülür. Okumadan sonra plak yeniden kullanılabilir.

3. Geleneksel röntgen filmi

Ağız içi film, ışık geçirmez bir paket içinde bir veya daha fazla film tabakası ve röntgen ışınını zayıflatan bir kurşun folyo (veya eşdeğer malzeme) içerir. Pozlanan film manuel ya da otomatik banyo işlemiyle görünür hale getirilir. ISO 3665, ağız içi filmleri film/banyo sisteminin hızına (C, D, E, F hız grupları) ve film boyutuna göre sınıflandırır.

Karşılaştırma tablosu

Özellik Dijital sensör Fosfor plak Film
Sınıf Doğrudan dijital Dolaylı dijital Analog
Görüntünün elde edilmesi Saniyeler içinde ekranda Tarayıcıda okutma gerekir Banyo işlemi gerekir
Yapı Sert gövde, genellikle kablolu İnce, esnek plak Esnek film paketi
Kaynaklarda belirtilen dikkat noktası Aktif alan, dış boyuta göre görece küçük Çizik, ısırma izi ve ortam ışığından etkilenebilir Kimyasal banyo ve arşivleme

Bir teknik derlemede, katı hal sensörlerinin daha hızlı görüntü sağladığı ancak görece küçük bir aktif yüzey alanına sahip olduğu; fosfor plakların daha esnek olduğu, buna karşılık çizik, ısırma izi ve ortam ışığından kaynaklı hasara daha yatkın olduğu ve değerlendirmeden önce taranması gerektiği belirtilmiştir.

Film, sensör ve plak boyut numaraları

ISO 3665 standardının film boyutu tablosu (1996 metni) şu ölçüleri verir:

ISO boy numarası Film ölçüsü (mm)
0 22,0 x 35,0
1A 24,0 x 30,0
1 24,0 x 40,0
2 30,5 x 40,5 (eski 31 x 41 mm ölçüsü uygulamada 30,5 x 40,5 mm'ye kesilir)
3 27,0 x 54,0
4 57,0 x 76,0
4A 54,0 x 70,0
5 40,0 x 50,0

Eğitim kaynaklarında periapikal filmlerde 0 numaranın küçük çocuklar, 1 numaranın yetişkin ön dişler, 2 numaranın ise yetişkinlerde ön ve arka dişler için kullanıldığı; ısırma (bite-wing) filmlerinin dişlerin kron kısımlarını ve ara yüzleri incelemek için, 4 numaralı oklüzal filmin ise çenenin geniş bir bölgesini görüntülemek için kullanıldığı anlatılır.

2025'te yayımlanan ve 150 dijital ağız içi sistemi inceleyen bir rapora göre sensörlerde bildirilen boylar 0, 0,8, 1, 1,5 ve 2'dir ve sistemlerin %64,8'i 1 ve 2 boylarını sunar. Aynı raporda fosfor plaklar için 0, 1, 2, 3, 4, 4C ve 5 olmak üzere yedi boy tespit edilmiş; 4C boyunun oklüzal görüntüleme için iki adet 3 numaralı plağın birleşimi olduğu belirtilmiştir.

Temel terimler

  • CCD / CMOS: Sensörlerde kullanılan iki yarı iletken görüntü yakalama teknolojisi.
  • Sintilatör: Röntgen ışınını, sensörün algılayabileceği görünür ışığa çeviren katman.
  • Çözünürlük (lp/mm): Milimetre başına ayırt edilebilen çizgi çifti sayısı.
  • DICOM: Dijital tıbbi görüntülerin iletimi ve saklanması için ortak bir yöntem sağlayan standart.

Hijyen ve bakım notları

  • ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), dijital radyografi sensörlerini "yarı kritik" alet olarak sınıflandırır: Kullanım sırasında onaylı bir bariyerle (kılıf) korunmalı, hastalar arasında temizlenip ısıyla sterilize edilmeli veya yüksek düzey dezenfekte edilmelidir. Sensör bu işlemlere dayanıklı değilse en azından bariyer kullanılmalı ve orta düzey (tüberkülosidal) etkinliğe sahip bir dezenfektanla temizlenip dezenfekte edilmelidir. CDC, yeniden işleme için üretici talimatlarına başvurulmasını vurgular.
  • Bir sensör üreticisinin kullanım kılavuzunda sensörün steril olmayan şekilde sunulduğu, her hasta için yeni bir tek kullanımlık hijyen kılıfı kullanılması gerektiği, sensörün önce temizlenip sonra dezenfekte edilmesi ve sensörün otoklava ya da sterilizatöre konulmaması gerektiği belirtilir. Aynı kılavuz kablonun çekilmemesi ve bükülmemesi uyarılarını da içerir.
  • Fosfor plaklar çizik, ısırma izi ve ortam ışığından etkilenebildiği için plak üreticisinin kılıf, saklama ve temizlik talimatları esas alınmalıdır.

İlgili kategoriler

Sık sorulan sorular

RVG ile dijital sensör aynı şey mi?

RVG, ilk dijital ağız içi sensör sisteminin adıdır (RadioVisioGraphy). Türkçede ağız içi dijital sensörler için genel bir ad olarak da kullanılır.

Fosfor plak ile sensör arasındaki temel fark nedir?

Sensör görüntüyü doğrudan dijital olarak bilgisayara aktarır; fosfor plak ise görüntüyü depolar ve ayrı bir tarayıcıda okunması gerekir.

Periapikal film kaç numaradır?

Eğitim kaynaklarına göre periapikal filmler 0, 1 ve 2 numaralarda bulunur; 2 numara yetişkinlerde standart boy olarak anılır. ISO 3665'e göre 2 numara 30,5 x 40,5 mm'dir.

RVG sensörü otoklava girer mi?

Bu, üreticiye göre değişir. Örnek olarak bir sensör üreticisi sensörün otoklava konulmamasını açıkça belirtir. Her sensör için kendi kullanım kılavuzu esas alınmalıdır.

Röntgen filmlerinde hız grubu ne demektir?

ISO 3665, film/banyo sisteminin hızını C, D, E ve F hız gruplarıyla tanımlar. Literatürde film hızlarının harflerle adlandırılmasının filmin radyasyon duyarlılığına dayandığı belirtilir.

Kaynaklar

Tüm Bloglar