Rubber Dam (Dental Dam) Nedir? Parçaları ve Klemp Numaraları
Rubber dam (dental dam, rubberdam), çalışılan dişi ağız ortamından izole etmek için kullanılan esnek bir örtüdür. Örtü dişe klemplerle sabitlenir, çerçeveyle gerilir; deliklerin yeri bir şablonla işaretlenir ve punch (delici) ile açılır. Bu yazı, rubber dam sisteminin parçalarını, lastik türlerini ve klemp numaralarının hangi dişlere karşılık geldiğini üretici bilgileri ve ürün açıklamalarına dayanarak açıklar. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün ya da tedavi önerisi içermez.
Kısa cevap: Rubber dam sistemi hangi parçalardan oluşur?
- Dam lastiği (örtü): Lateks ya da lateksiz, farklı kalınlık ve renklerde üretilir.
- Klempler: Diş grubuna göre numaralandırılmış metal kıskaçlardır.
- Klemp pensi (klemp tutucu): Klempi açıp tutmaya yarar.
- Punch (delici): Lastikte diş deliklerini açar.
- Şablon (template): Delik yerlerini işaretlemeye yarar.
- Çerçeve: Lastiği ağız dışında gerer.
Bunlara ek olarak sabitleme ipleri (ör. Wedjets) ve sızdırmazlık macunları (ör. OraSeal) da üretilir. Komple kitler bu parçaların bir kısmını ya da tamamını bir arada içerir.
İlgili kategori: Rubberdam
Dam lastiği türleri
- Malzeme: Lateks ve lateks içermeyen (sentetik) dam'lar üretilir. Ürünün lateks içerip içermediği ambalajında ve açıklamasında belirtilir.
- Kalınlık: Üreticiler ince, orta (medium) ve kalın (heavy) gibi kalınlık sınıfları kullanır; bazı ürünlerde kalınlık mm olarak verilir (ör. 0,5 mm).
- Ölçü: Kare dam'lar yaygın olarak 150×150 mm ya da 152×152 mm ölçülerindedir.
- Entegre çerçeveli dam: Ivoclar, OptraDam Plus'ı entegre ve metal içermeyen çerçeveli, üç boyutlu anatomik formlu bir rubber dam olarak tanımlar; üreticiye göre ayrı çerçeve gerektirmez ve tek kişi tarafından yerleştirilebilir.
Rubberdam klemp numaraları
Klemp numaraları markalar arasında büyük ölçüde ortak olsa da ağız formu markaya göre değişebilir. Aşağıdaki tablo, Otto Leibinger klemplerinin ürün adlarında yazan kullanım bölgelerini gösterir:
| Klemp no. | Ürün adındaki kullanım bölgesi |
|---|---|
| 00 | Alt kaninler ve premolarlar |
| 0 | Uzun premolar |
| 1 | Üst premolar |
| 2 / 2A | Üst ve alt premolar |
| 3 | Alt molar |
| 7 | Alt molar |
| 8 | Büyük klemp, üst molarlar |
| 8A | Alt ve üst molar kökleri |
| 9 | Ön dişler |
| 10 | Küçük molar (üst sol / alt sağ) |
| 10A | Molar (üst ve alt) |
| 11 | Küçük molar (üst sağ / alt sol) |
| 12 | Molar (üst ve alt) |
| 12A | Alt molar (sol ve sağ) |
| 13A | Sol alt molar |
| 14A | Büyük molar |
| 212 | Ön dişlerde labial kaviteler |
Brinker B1–B6 klempleri nedir?
Coltene'in Hygenic Brinker klempleri kanatsız (wingless) klemplerdir. Üretici bunları dam'ı sabitleyen ve dişeti dokusunu geri iten (tissue retractor) klempler olarak tanımlar. Coltene kataloğuna göre:
- B1: Alt molarlar / pedodonti
- B6: Tüm premolarlar ve kesici dişler
B1–B6 serisi Coltene'de "Brinker Universal Clamp Set" adıyla bir set olarak da sunulur.
Yardımcı aletler
- Punch (delici): Lastikte diş deliklerini açmak için kullanılır.
- Klemp pensi: Brewer ve Ivory tipleri yaygındır.
- Şablon (template): Delik yerlerini standart hâle getirir.
- Çerçeve: Plastik (radyolusent) ya da metal olabilir.
- Sabitleme ipi: Wedjets, dam'ı sabitlemek için kullanılan elastik iptir.
- Sızdırmazlık macunu: Dam kenarlarında sızdırmazlık için üretilen macunlardır (ör. Ultradent OraSeal).
Sık sorulan sorular
Rubber dam nedir? Rubber dam (dental dam), çalışılan dişi tükürük ve ağız ortamından izole etmek için kullanılan, klemplerle sabitlenip çerçeveyle gerilen esnek bir örtüdür.
Rubberdam klemp numaraları neyi gösterir? Numara, klempin hangi diş grubu için tasarlandığını gösterir. Örneğin Leibinger ürün adlarına göre #9 ön dişler, #2A üst ve alt premolarlar, #7 alt molar, #14A büyük molar içindir.
Brinker klemp nedir? Coltene'in kanatsız Hygenic Brinker klempleridir (B1–B6). Üretici bunları dam'ı sabitleyen ve dişeti dokusunu geri iten klempler olarak tanımlar.
Lateksiz rubberdam var mı? Evet. Lateks içermeyen sentetik dam'lar üretilir; lateks içeriği ürün ambalajında ve açıklamasında belirtilir.
OptraDam Plus'ın farkı nedir? Ivoclar'a göre OptraDam Plus, entegre çerçeveli ve anatomik formlu bir rubber dam'dır. Ayrı bir çerçeve gerektirmez ve tek kişi tarafından yerleştirilebilir.
Kaynaklar
Üretici sayfaları
- Coltene – Brinker Universal Clamp Set (B1–B6)
- Coltene – Dental Dam Clamps wingless (katalog)
- Coltene – HySolate Dental Dam broşürü (PDF)
- Ivoclar – OptraDam Plus ürün sayfası
Dentrealmarket ürün açıklamaları (29.10.2026): Coltene Hygenic Dental Dam kit, Roeko Flexi Dam Non-Latex, Otto Leibinger rubberdam klempleri.