Portegü ve Hemostat Nedir? Farkları ve Portegü Çeşitleri

Bilgi Bankası
30-10-2026 11:12

Portegü ve hemostat, ilk bakışta birbirine çok benzeyen iki cerrahi el aletidir: ikisinde de makas benzeri halkalı saplar, bir eklem (menteşe) ve sapların arasında kilitlemeyi sağlayan bir cırcır (ratchet) bulunabilir. Ancak iki aletin tasarım amacı ve özellikle uç (çene) yapıları farklıdır. Bu yazıda portegü ile hemostat arasındaki farkı, yaygın portegü ve hemostat çeşitlerini ve üreticilerin bakım önerilerini derledik. Yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; klinik bir uygulama veya ürün tavsiyesi içermez.

Portegü nedir?

Portegü (İngilizce needle holder, iğne tutucu), sütür iğnesini kavrayıp sabit tutmak için tasarlanmış bir alettir. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery'de yayımlanan enstrümantasyon bölümüne göre portegünün kilitlenebilen bir sapı ve kısa, küt bir ağzı (beak) vardır. Portegünün çeneleri hemostatınkinden daha kısa ve daha güçlüdür; çene yüzeyleri ise çapraz tırtıllıdır (cross-hatched). Bu desen iğnenin çeneler arasında sağlam kavranmasını sağlar.

Hemostat nedir?

Hemostat (arter pensi veya klemp olarak da anılır), damarları veya dokuyu sıkıştırmak için tasarlanmış, cırcırlı bir pens türüdür. Aynı kaynağa göre hemostatın çenelerinde paralel oluklar bulunur; bu yapı iğne üzerinde portegünün çapraz tırtıllı yüzeyi kadar kontrol sağlamaz. Bu nedenle kaynak, hemostatın sütür için kullanılmadığını belirtir.

Portegü ve hemostat farkı

  • Kullanım amacı: Portegü iğneyi tutmak için, hemostat damarı veya dokuyu sıkıştırmak için tasarlanmıştır.
  • Çene uzunluğu ve gücü: Portegü çeneleri daha kısa ve daha güçlüdür.
  • Çene yüzeyi: Portegüde çapraz tırtıllı desen, hemostatta ise paralel (enine) oluklar bulunur.
  • Ortak noktalar: Her ikisi de çoğunlukla halkalı sap, eklem ve cırcır kilit yapısına sahiptir; düz ve kavisli formları vardır.

Adlandırmada karışıklığa yol açabilecek bir nokta da vardır: Örneğin "Crile" adı bir hemostat (arter pensi) modelini ifade ederken, "Crile-Wood" bir portegü modelidir. Bu nedenle model adının yanında çene tarifine ve katalog numarasına bakmak faydalıdır.

Portegü çeşitleri

Portegüler çoğunlukla onları tasarlayan kişilerin adlarıyla anılır. Aşağıdaki tanımlar Bydand Medical'ın portegü kataloğundaki açıklamalara dayanmaktadır:

  • Mayo-Hegar: Katalogda en yaygın kilitli portegüler arasında gösterilir. Çenelerinde iğneyi sağlam kavramaya yönelik çapraz tırtıllı desen bulunur. Katalogda 14 cm'den 26 cm'ye uzanan boylar listelenmiştir.
  • Olsen-Hegar: Çenelerin hemen arkasında bir kesici kenar bulunur; böylece alet değiştirmeden hem iğne tutulabilir hem de iplik kesilebilir. Katalog, bu modelin makas hissi verdiğini ve aynı zamanda kilitlendiğini belirtir.
  • Mathieu: Yaylı bir portegüdür. Sapları alt kısımda içe doğru kıvrılır ve sapların dibinde bir cırcır kilit bulunur; sıkıştırılarak kilitlenip açılır.
  • Castroviejo: Çift yaylı, küçük ve hassas sütür iğnelerini tutmak için tasarlanmış bir portegüdür. Katalog bu modelin mikrocerrahi ve oftalmik işlemlerde kullanıldığını, 13 cm ve 16 cm boylarda, kilitli veya kilitsiz, düz ya da kavisli seçeneklerle sunulduğunu belirtir.
  • Crile-Wood: Katalogda küçük ve orta boy iğneler için uygun olarak tanımlanır.
  • Derf ve Halsey: Kısa çeneli ve ince çapraz tırtıllı modellerdir; katalogda küçük sütür iğneleri için tanımlanırlar.

Tungsten karbür (TC) uçlu portegüler

Birçok portegü modelinin tungsten karbür (TC) uçlu versiyonu da bulunur. Bydand kataloğu, çenelere yerleştirilen tungsten karbür parçaların sütür sırasında daha iyi his ve iğne üzerinde daha sağlam kavrama sağladığını belirtir.

Hemostat (arter pensi) çeşitleri

  • Halsted-Mosquito: Küçük damarlar için kullanılan, ince uçlu, cırcırlı bir pensdir. Bydand kataloğunda düz veya kavisli tırtıllı çeneli 12 cm, dişli çeneli 12,5 ve 14 cm seçenekleri listelenir.
  • Kelly: Daha büyük damarları sıkıştırmak veya daha kalın dokuyu tutmak için tanımlanan cırcırlı bir pensdir. Pivetal kataloğuna göre Kelly pensinde tırtıllar çenenin yalnızca uç (distal) yarısındadır.
  • Crile: Kelly'ye benzer, ancak Bydand kataloğuna göre enine tırtıllar çenenin tüm boyu boyunca uzanır.
  • Rochester-Pean: Daha büyük doku ve damarlar için tanımlanan, çene boyunca enine tırtıllı bir arter pensidir.

Üretici önerilerine göre bakım

Portegü ve hemostat menteşeli (eklemli) aletlerdir. Hu-Friedy'nin bakım rehberine göre menteşeli aletler temizlik ve sterilizasyon süreçlerinde her zaman açık konumda işlenmeli ve buhar sterilizasyonuyla uyumlu bir lubrikant (yağlayıcı) ile yağlanmalıdır. Üreticinin cerrahi alet bakım sayfası, yağlamanın her kullanımdan sonra ve sterilizasyondan önce yapılmasını, en az ise haftada bir yapılmasını önerir. Üreticinin ISO 17664'e göre hazırlanmış yeniden işleme talimatında, aletlerin korozyon açısından kontrol edilmesi ve korozyonlu aletlerin kullanımdan çıkarılması gerektiği belirtilir.

Her alet için geçerli olan, o ürünün kendi kullanım ve yeniden işleme talimatıdır (IFU).

Sık sorulan sorular

Hemostat portegü yerine kullanılabilir mi?

Kaynaklara göre hemostatın çenelerindeki paralel oluklar iğne üzerinde yeterli kontrol sağlamaz ve hemostat sütür için kullanılmaz. İki alet farklı amaçlar için tasarlanmıştır.

Portegünün hemostattan farkı nasıl anlaşılır?

En belirgin fark çenelerdedir: portegüde kısa, güçlü ve çapraz tırtıllı çeneler; hemostatta daha uzun ve paralel oluklu çeneler bulunur. Model adı ve katalog açıklaması da ayırt etmeye yardımcı olur.

Mathieu ve Mayo-Hegar arasındaki fark nedir?

Katalog tanımlarına göre Mayo-Hegar klasik kilitli bir portegüdür; Mathieu ise yaylı, sapları alt kısımda içe kıvrık ve sap dibinde cırcır kilidi olan farklı bir tasarımdır.

İlgili ürün gruplarını portegü, hemostatik pens ve cerrahi aletler kategorilerinde inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

Tüm Bloglar