Cerrahi Makas Çeşitleri: Mayo, Metzenbaum, Iris ve Goldman-Fox

Bilgi Bankası
11-11-2026 10:54
Cerrahi Makas Çeşitleri: Mayo, Metzenbaum, Iris ve Goldman-Fox

"Cerrahi makas çeşitleri", "mayo makası nedir" ve benzeri aramalar, dişhekimliği ve ağız cerrahisinde kullanılan makasların adları, biçimleri ve aralarındaki farklarla ilgilidir. Bu yazıda yaygın makas tipleri (Mayo, Metzenbaum, Iris, Goldman-Fox, LaGrange, Kelly, Wagner gibi), uç ve ağız biçimleri, bıçak türleri ve üreticilerin bakım-sterilizasyon notları özetlenmiştir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tedavi veya ürün önerisi içermez. Uygulamada kullandığınız aletin kendi kullanım talimatı esastır.

Kısa cevap

  • Cerrahi makaslar nasıl adlandırılır? Çoğunlukla tasarımı tanımlayan kişinin adıyla (Mayo, Metzenbaum, Goldman-Fox, LaGrange gibi) veya kullanım alanını çağrıştıran bir adla (Iris gibi) anılır. Adın yanında genellikle ağız biçimi (düz, eğri, çift eğri), uç tipi ve uzunluk belirtilir.
  • Makaslar birbirinden nasıl ayrılır? Başlıca farklar uzunluk, ağız biçimi, uçların sivri veya küt olması ve bıçak yapısıdır (düz kenar, tırtıklı bıçak, tungsten karbür kesici).
  • Bakımda en önemli nokta nedir? Üretici notlarına göre menteşeli aletler açık konumda işlenmeli ve buhar sterilizasyonuna uygun bir yağlayıcıyla yağlanmalıdır.

Bir makası tanımlayan özellikler

Ağız biçimi

  • Düz (straight): Bıçaklar sapla aynı doğrultudadır.
  • Eğri (curved): Bıçaklar tek yöne kıvrıktır.
  • Çift eğri (double-curved): Bıçaklar iki düzlemde kıvrıktır. Hu-Friedy kataloğunda LaGrange makası "double-curved" olarak tanımlanır.
  • Açılı (angled): Hu-Friedy kataloğunda Wagner makasının düz ve eğri modellerinin yanında açılı modeli de bulunur.

Uç tipi

Makas uçları sivri/sivri, sivri/küt veya küt/küt olabilir. Örneğin Hu-Friedy kataloğunda Metzenbaum makasının "blunt" (küt) ve "pointed" (sivri) uçlu modelleri ayrı ayrı listelenir. Miltex kataloğunda ise sivri-küt ve küt-küt uçlu genel amaçlı makasların dikiş ipliği, gazlı bez ve hortum gibi malzemeleri kesmek için tanımlandığı belirtilir.

Bıçak yapısı

  • Tırtıklı bıçak (serrated): Bıçaklardan birinde ince tırtıklar bulunur. Hu-Friedy kataloğunda birçok model "1 serrated blade" (tek tırtıklı bıçak) olarak belirtilir.
  • Super-Cut / SuperCut: Hu-Friedy’nin tanımına göre jilet keskinliğinde bir bıçak ile tırtıklı bir kenarın birleşimidir ve dokunun kaymasını azaltmak için tasarlanmıştır. Miltex de SuperCut makasları bir bıçağı jilet keskinliğinde, diğer bıçağı ince tırtıklı olarak tanımlar ve bunların yalnızca doku kesmek için tasarlandığını belirtir.
  • Tungsten karbür kesici (insert): Hu-Friedy, Perma Sharp makaslarda her iki kesici kenarda paslanmaz çeliğe bağlanmış tungsten karbür parçalar bulunduğunu belirtir.

Sap rengi

Bazı üreticiler bıçak tipini sap rengiyle ayırt eder. Miltex kataloğunda tungsten karbür kesicili (Carb-N-Sert) makasların altın renkli halka saplarla, SuperCut makasların ise siyah halka saplarla tanındığı yazılıdır. Bu renk kuralı üreticiye özeldir, genel bir standart değildir.

Yaygın cerrahi makas tipleri

Aşağıdaki uzunluklar Hu-Friedy kataloğundan alınmıştır. Aynı adı taşıyan makasın uzunluğu ve ayrıntıları üreticiden üreticiye değişebilir.

  • Mayo makası: Düz ve eğri modelleri vardır. Hu-Friedy kataloğunda 14,5 cm olarak listelenir.
  • Metzenbaum makası: Hu-Friedy kataloğunda düz ve eğri, küt ve sivri uçlu modelleri 14,5 cm, eğri "delicate" modeli 18 cm olarak verilir. Üretici bu makası doku kesme ve dikiş kesme için tanımlar.
  • Iris makası: Listedeki en kısa modellerdendir. Hu-Friedy kataloğunda düz ve eğri modelleri 11,5 cm’dir.
  • Goldman-Fox makası: Hu-Friedy kataloğunda düz ve eğri modelleri 13 cm ve tek tırtıklı bıçaklı olarak listelenir.
  • LaGrange makası: Hu-Friedy tarafından çift eğri (double-curved) bıçaklı olarak tanımlanır.
  • Kelly makası: Hu-Friedy kataloğunda düz ve eğri modelleri 16 cm, uzun (L) modelleri 18 cm’dir ve tek tırtıklı bıçaklıdır.
  • Wagner makası: Düz, eğri ve açılı modelleri 11,5 cm ve tek tırtıklı bıçaklıdır.
  • Quinby makası: Hu-Friedy kataloğunda 12,5 cm ve tek tırtıklı bıçaklı olarak listelenir.
  • Tel kesme makası: Hu-Friedy kataloğunda doku makaslarından ayrı bir model olarak (Wire Cutting Scissors, 12 cm) yer alır.

Bakım, temizlik ve sterilizasyon

Makaslar menteşeli (eklemli) aletlerdir. Aşağıdaki notlar üretici kaynaklarından derlenmiştir. Ayrıntılar için kullanılan aletin talimatı esas alınmalıdır.

  • Açık konumda işleme: Hu-Friedy, menteşeli aletlerin temizlik, dezenfeksiyon ve sterilizasyon sırasında her zaman açık konumda olmasını önerir. Üreticiye göre bu, menteşe bölgesinde organik artıkların kurumasını ve korozyon oluşmasını önlemeye yardımcı olur.
  • Yağlama: Hu-Friedy, makas ve portegü gibi menteşeli aletlerin buhar sterilizasyonuna uygun bir yağlayıcıyla düzenli olarak yağlanması gerektiğini belirtir.
  • Tungsten karbür aletler: Miltex kataloğunda tungsten karbür aletler için soğuk veya kimyasal sterilizasyonun önerilmediği notu yer alır.
  • Keskin kenarın korunması: Miltex, SuperCut makasların düşürülmesi veya yanlış kullanılmasının jilet keskinliğindeki kenarda çentik veya düzensizliğe yol açabileceğini belirtir ve düzenli aralıklarla bileme yapılmasını önerir. Ayrıca SuperCut makasların dikiş ipliği, gazlı bez veya hortum kesmek için önerilmediğini yazar.

Sık kullanılan terimler

  • Straight / curved / double-curved: Düz, eğri ve çift eğri ağız.
  • Blunt / pointed (sharp): Küt ve sivri uç.
  • Serrated: Tırtıklı bıçak.
  • Tungsten carbide (TC) insert: Kesici kenara bağlanan sert metal parça.
  • Delicate: Daha ince yapılı model.
  • Menteşe / vida kilidi (screw lock): İki bıçağı birleştiren eklem bölgesi.

İlgili kategoriler

Konuyla ilgili ürün gruplarına nötr bir başvuru olarak: Cerrahi Makas Çeşitleri, Cerrahi Aletler, Portegü, İmplant ve Cerrahi.

Sık sorulan sorular

Mayo makası ile Metzenbaum makası arasındaki fark nedir?

İkisi de düz ve eğri modellerde üretilir ve Hu-Friedy kataloğunda temel modelleri 14,5 cm olarak listelenir. Aynı katalogda Metzenbaum makasının küt ve sivri uçlu seçenekleri ile 18 cm’lik eğri "delicate" modeli de bulunur. Bıçak profili ve ölçüler üreticiye göre değişir; karşılaştırma için ürünün kendi teknik bilgisine bakılmalıdır.

Altın saplı makas ne anlama gelir?

Miltex kataloğunda altın renkli halka sap, tungsten karbür kesicili makasları belirtir. Bu üreticiye özel bir işarettir; başka markalarda farklı olabilir.

Makaslar kapalı hâlde otoklava konabilir mi?

Hu-Friedy, menteşeli aletlerin temizlik, dezenfeksiyon ve sterilizasyon sırasında açık konumda olmasını önerir. Kullandığınız aletin talimatına bakılmalıdır.

Tırtıklı bıçak ne işe yarar?

Hu-Friedy, Super-Cut tasarımında jilet keskinliğindeki bıçağın karşısındaki tırtıklı kenarın dokunun kaymasını azaltmak için kullanıldığını belirtir. Miltex de alt bıçaktaki ince tırtıkların dokuyu tutup kaymayı önlemek için olduğunu yazar.

Kaynaklar

Tüm Bloglar