Aeratör, Anguldurva, Piyasemen ve Mikromotor: Farkları ve Renk Kodları

Diş hekimliğinde "dinamik aletler" denince akla dört isim gelir: aeratör, anguldurva, piyasemen ve mikromotor. Dördü de frezi döndürür, ama çalışma prensipleri, hızları ve kullanılan frez tipleri birbirinden farklıdır. Bu yazı, her birinin ne olduğunu ve kuşak renklerinin ne anlama geldiğini üreticilerin yayımladığı bilgilere dayanarak açıklar. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ürün önerisi içermez.

Kısa cevap: Aralarındaki fark nedir?

• Aeratör (türbin): Ünitten gelen basınçlı havayla dönen, çok yüksek devirli el aletidir. Örneğin NSK, S-Max M500L için 380.000–450.000 devir/dk değerini verir.
• Mikromotor: Anguldurva ve piyasemeni çalıştıran motordur. Elektrikli ya da havalı olabilir; tek başına frez tutmaz, ucuna takılan başlığı döndürür.
• Anguldurva (contra-angle): Mikromotora takılan, açılı başlıklı aparattır. Dişli oranına göre motor hızını aynen iletir (mavi), artırır (kırmızı) veya düşürür (yeşil).
• Piyasemen (düz başlık): Mikromotora takılan düz el aletidir. Genellikle 1:1 oranla çalışır.

Aeratör nedir?

Aeratör, içindeki küçük türbinin hava basıncıyla dönmesi prensibiyle çalışır. Aeratörler FG (friction grip) frez kullanır. KaVo, kırmızı kuşaklı anguldurvalar için de FG frez (1,6 mm) belirtir.

Aeratör modelleri başlıca şu özelliklerle birbirinden ayrılır:

• Kafa boyutu: Standart, mini ve pedodontik kafa boyutları bulunur.
• Işık: Işıklı (L) modeller ışıklı bağlantı ya da kendinden ışık üreten bir sistemle çalışır.
• Sprey sayısı: Üreticiler sprey sayısını belirtir (ör. NSK'nın "Quattro Spray" sistemi dört sprey kanalıdır).
• Bağlantı tipi: Aşağıdaki "Kupling nedir?" bölümüne bakın.

İlgili kategoriler: Aeratör · Pedodontik Aeratör

Kupling nedir? Borden ve Midwest bağlantı farkı

Kupling, aeratörü ünit hortumuna bağlayan hızlı bağlantı parçasıdır. Hortuma takılı kalır; aeratör ise üzerine takılıp çıkarılır. Kupling, aletin hortum üzerinde serbestçe dönmesini de sağlar.

Kupling kullanmayan aeratörler doğrudan hortuma vidalanır. Hortum bağlantısı iki tiptir:

• Borden (2 delikli): Biri hava, biri su için iki delik vardır.
• Midwest (4 delikli): Hava girişi, hava dönüşü ve iki su/sprey kanalı bulunur. Işıklı hortumlarda ayrıca elektrik bağlantısı vardır.

Hızlı bağlantılar markaya özeldir: KaVo'da MULTIflex, W&H'ta Roto Quick, NSK'da kendi kupling sistemi. Aeratör ile kuplingin aynı bağlantı sistemine ait olması gerekir; farklı sistemler ancak adaptörle birlikte çalışır.

Bağlantı tiplerini anlatan yazımız: Borden, Midwest, Multiflex bağlantı nedir?

Anguldurva nedir? Mavi, kırmızı ve yeşil kuşak ne anlama gelir?

Anguldurva, mikromotorun dönüşünü açılı başlık üzerinden frezi döndürmeye aktarır. Gövdedeki renkli halka (kuşak) dişli oranını gösterir. W&H'ın tanımına göre:

Üreticilerin tanımladığı kullanım alanları:

• Mavi kuşak: KaVo, MASTERmatic M20 L'yi "çürük ekskavasyonu için pratik standart" olarak tanımlar. Anguldurva frezi (CA, 2,35 mm) kullanır.
• Kırmızı kuşak: Elektrikli mikromotorla yüksek hızda çalışır ve FG frez kullanır.
• Yeşil kuşak: KaVo, 7,4:1 oranlı modelini "özellikle endodonti için" tanımlar. Profilaksi ve endodonti için ayrı yeşil kuşak modeller bulunur.
• İmplant anguldurvası (20:1): KaVo, SURGmatic S201 XL Pro için 15–2.000 dev/dk ve 80 Ncm'ye kadar tork belirtir.

İlgili kategoriler: Anguldurva · Endodontik Anguldurva · Profilaksi Anguldurva · İmplant Anguldurva · Cerrahi Anguldurva

Piyasemen nedir?

Piyasemen, mikromotora takılan düz başlıklı el aletidir. KaVo EXPERTmatic E10 C örneğinde:

• 1:1 oranla çalışır (mavi).
• 2,334–2,35 mm şaftlı düz frezlerle uyumludur.
• E tipi (INTRAmatic/ISO 3964) bağlantılı mikromotorlara takılır.

KaVo bu modelin kullanım alanları olarak restoratif işleri, protetik düzeltmeleri ve laboratuvar çalışmalarını sayar. NSK, Ti-Max X65 piyasemende anguldurva frezinin kutudan çıkan frez tutucuyla kullanılabildiğini belirtir. Cerrahi işlemler için ayrı cerrahi piyasemenler üretilir.

İlgili kategoriler: Piyasemen · Cerrahi Piyasemen

Mikromotor nedir? Klinik ve laboratuvar mikromotoru farkı

Klinikte mikromotor, ünite bağlı çalışan ve anguldurva ya da piyasemeni döndüren motordur. Elektrikli veya havalı olabilir. Örneğin KaVo EXPERTmatic E10 C piyasemen için mağaza açıklaması, elektrikli motorla 40.000 dev/dk, hava motoruyla 20.000 dev/dk değerlerini verir. Başlık ile motorun uyumu ISO 3964 (E tipi) bağlantıyla tanımlanır.

Laboratuvar mikromotorları ise masa üstü kontrol ünitesi ve el tutamağından oluşan ayrı cihazlardır. Örneğin NSK, Ultimate XL-K için şu değerleri verir:

• 1.000–50.000 dev/dk devir aralığı
• 8,7 Ncm tork
• Dizden kumanda
• Ters dönüş (reverse) özelliği

İlgili kategoriler: Mikromotorlar · Havalı Mikromotorlar

Sık sorulan sorular

Aeratör ile anguldurva arasındaki fark nedir? Aeratör, hava basıncıyla dönen bir türbindir ve kendi başına çok yüksek devirde çalışır (ör. NSK S-Max M500L: 380.000–450.000 dev/dk). Anguldurva ise kendi motoru olmayan bir başlıktır. Mikromotora takılır ve dişli oranına göre motor hızını aynen iletir, artırır ya da düşürür.

Anguldurvadaki mavi, kırmızı ve yeşil renkler ne anlama gelir? Mavi 1:1 (motor hızı aynen iletilir), kırmızı hız artırıcı (genellikle 1:5), yeşil ise hız düşürücüdür (ör. 2,7:1, 5,4:1, 10:1, implantta 20:1).

Kupling nedir, her aeratöre uyar mı? Kupling, aeratörü ünit hortumuna bağlayan hızlı bağlantı parçasıdır. Markaya özeldir (KaVo MULTIflex, W&H Roto Quick, NSK vb.). Aeratör ile kupling aynı bağlantı sistemine ait olmalıdır.

Piyasemen ile anguldurva arasındaki fark nedir? İkisi de mikromotora takılır. Piyasemen düz gövdelidir; anguldurva ise açılı bir başlığa sahiptir.

Laboratuvar mikromotoru ile klinik mikromotoru arasındaki fark nedir? Laboratuvar mikromotorları masa üstü kontrol ünitesi ve el tutamağıyla çalışan ayrı cihazlardır. Klinik mikromotorları ise ünite bağlı çalışır ve anguldurva ya da piyasemen takılır.

Kaynaklar

Üretici sayfaları

• KaVo – EXPERTmatic (E20 L, E25, E15, E10 C)
• KaVo – MASTERmatic (M20 L, M07 L, M29 L)
• KaVo – MULTIflex kuplingler
• W&H – Renk kodları videosu

Bağlantı tipleri için ikincil kaynaklar

• Dentaltix – Turbine connections (Midwest, Borden, KaVo, NSK, W&H)
• Trigiene – Which dental coupling do you need?

Dentrealmarket ürün açıklamaları (29.10.2026): NSK S-Max M500L, NSK Ti-Max Z95L, NSK NM-EC, NSK Ti-Max X12, NSK Ti-Max X-DSG20, KaVo SURGmatic S201 XL Pro, KaVo EXPERTmatic E10 C, NSK Ti-Max X65, NSK Ultimate XL-K.